top of page

วิถี ‘มดหัวด้วน’ : บนเส้นทางไร้พิมพ์เขียว สู่ Net Zero ของภาคธุรกิจท่องเที่ยว

4 hours ago
6 min read

บทความนี้ได้รับการสนับสนุนจาก Earth Journalism Network

สุพิตา เริงจิต



“พวกเราเหมือนมดหัวด้วน ที่พยายามดิ้นรนหาเส้นทาง ” ภูมิกิตติ์ รักแต่งาม ประธานมูลนิธิพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืน และรองประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (สทท.) สะท้อนภาพการผลักดันธุรกิจท่องเที่ยวในจังหวัดภูเก็ต เข้าสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ “ประเทศไทยตั้งเป้าเข้าสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) และไปถึง Net Zero (GHG Emissions) ในปี 2593 (ค.ศ.2050) แต่ถ้าไปถามหน่วยงานรัฐว่าคาร์บอนฟุตปริ้นต์ขององค์กรเท่าไร จะเป็นกลางได้อย่างไร ผมเชื่อว่าจังหวัดไหนก็ตอบไม่ได้ เพราะเรายังขาดทั้งองค์ความรู้และแผนปฏิบัติการที่ชัดเจน”

 

ในขณะที่ภาครัฐกำลังหมุนรอบตัวเอง ภาคธุรกิจท่องเที่ยวในจังหวัดภูเก็ตและพังงา ที่พึ่งพาตลาดยุโรปเป็นหลัก กำลังเผชิญกับแรงกดดันจากมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น ตามวิกฤตโลกเดือด อันเป็นที่มาของโครงการสร้างมาตรฐานที่พักและเส้นทางท่องเที่ยว ยกระดับภูเก็ตรวมทั้งพื้นที่ข้างเคียงขึ้นเป็น จุดหมายปลายทางท่องเที่ยวสีเขียวระดับโลก  เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขัน

 

อย่างไรก็ตามผลตอบรับจากผู้ประกอบการที่พักในระดับต่ำกว่า 10% ท้าทายความพยายาม ในเวลาที่ เมืองท่องเที่ยวระดับโลกเผชิญปัญหา ขยะล้นเมือง น้ำท่วมฉับพลัน โคลนถล่ม ชายหาดพังทลาย ฯลฯ


“ไม่เป็นไรโจทย์ยากคะแนนเยอะ” นิธิ รักแต่ตระกูล ผู้ก่อตั้งโรงคัดแยกขยะเพื่อการรีไซเคิล

วงพานิชย์ ภูเก็ต (WPK) พยายามองมุมบวก ด้วยความเชื่อมั่นในพลังภาคเอกชนที่เหนียวแน่นของภูเก็ต

สำหรับผู้ประกอบการท้องถิ่น  ผลของความมุ่งมั่นไม่ใช่แค่ใบรับรองมาตรฐานสากล แต่เป็นความจริงที่โอบล้อมอยู่รอบตัว อย่างอากาศสะอาด ชายหาดที่คงอยู่


การสร้างความเติบโตทางเศรษฐกิจบนความยั่งยืนของ “บ้าน” จึงเป็นโจทย์บังคับที่ต้องหาคำตอบให้เจอ


เม็ดเงินจากทะเลและความร้อน

 

ในปี 2568 ที่ผ่านมา ภูเก็ตมีนักท่องที่ยวมาเยือนรวม 14.1 ล้านคน สร้างรายได้กว่า 546,000 ล้านบาท หรือเกือบ 1 ใน 5 ของรายได้จากการท่องเที่ยวรวมของประเทศ ซึ่งอยู่ที่ 2.86 ล้านล้านบาท ทำให้ภูเก็ตและเมืองในเส้นทางท่องเที่ยวเดียวกัน คือ กระบี่และพังงา เป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญของเศรษฐกิจการท่องเที่ยวไทยเวลานี้


 

ในขณะเดียวกันจำนวนนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น หมายถึง ‘รอยเท้าคาร์บอน’ ที่เพิ่มตามเป็นเงา ข้อมูลจาก องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ระบุว่า ในปีฐาน 2562 จังหวัดภูเก็ตปล่อยก๊าซเรือนกระจก สูงถึง 3.16 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO₂eq) คิดเป็น 0.82% ของประเทศ และอาจเพิ่มเป็น 4.6 ล้านตัน ในปี 2573 หากไม่มีมาตรการควบคุม


 


ปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เพิ่มขึ้นส่งผลกระทบย้อนกลับไปลดศักยภาพการท่องเที่ยว  เริ่มตั้งแต่ อุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้น จนเกิดปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาว กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งและ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช รายงานการพบปัญหานี้ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติทางทะเลหลายแห่ง รวมทั้งในเขตอุทยานแห่งชาติสิรินาถ จังหวัดภูเก็ต

 

นอกจากนี้ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ละลายลงสู่ทะเลมากเกินไป นำไปสู่ภาวะ ‘ความเป็นกรดของมหาสมุทร’ ส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำมีเปลือก ต่อเนื่องไปยังห่วงโซ่อาหาร และความหลากหลายทางชีวภาพ 

 

สำหรับบริเวณชายฝั่ง ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นจากการละลายของน้ำแข็งขั้วโลก ก่อให้เกิดการกัดเซาะและสูญเสียพื้นที่ชายฝั่ง โดยคาดว่าในปี 2643 ในสถานการณ์เลวร้ายที่สุด หาดในทอน หาดกมลา หาดป่าตอง หาดกะตะ และหาดกะรน จะสูญหายไปโดยสิ้นเชิง  

 

ทั้งหมดส่งผลกระทบโดยตรงต่อการท่องเที่ยวชายฝั่งอันดามัน ที่พึ่งพิงความสวยงามสมบูรณ์ของท้องทะเลและชายฝั่ง ทั้งนี้ ไม่นับภัยพิบัติอันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิิอากาศ เช่น คลื่นความร้อน น้ำท่วม พายุ ที่ส่งผลให้นักท่องเที่ยวหลีกเลี่ยงพื้นที่เสี่ยงและให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์มากขึ้น 

 

กับดักเงินในกะบะทราย

 

วิกฤตสภาพภูมิอากาศ ส่งผลให้ตราสัญลักษณ์สีเขียวมีมูลค่าทางการตลาดเพิ่มขึ้นตามลำดับ ล่าสุดสหภาพยุโรปบังคับใข้ คำสั่งว่าด้วยการเสริมสร้างศักยภาพผู้บริโภค เพื่อการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว (EmpCo) ตั้งแต่ วันที่ 27 กันยายน 2026 ห้ามธุรกิจกล่าวอ้างด้านสิ่งแวดล้อม โดยไม่มีใบรับรองในระดับสากล  ส่งผลให้ ทัวร์โอเปอเรเตอร์ เช่น TUI ซึ่งเป็นคู่ค้าสำคัญของโรงแรมในภูเก็ตและพังงา และตัวแทนท่องเที่ยวออนไลน์ (Online Travel Agencies : OTAs) เช่น Booking.com, Agoda และ Expedia แสดงป้ายสัญลักษณ์สีเขียวเฉพาะที่พักที่ผ่านการรับรองจาก GSTC (Global Sustainable Tourism Council) เท่านั้น

 

“ ไม่ช้าก็เร็ว ธุรกิจการท่องเที่ยวของไทย จะถูกกฎหมายของสหภาพยุโรปบังคับให้เข้าสู่มาตรฐานความยั่งยืน เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้ประกอบการ มูลนิธิฯ ร่วมมือกับกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม จัดทำโครงการ "กรีนโฮเทลพลัสภูเก็ตแซนบ็อกซ์ (Green Hotel Plus Phuket Sandbox)" เปิดช่องทางพิเศษให้โรงแรมในภูเก็ตขอรับรองมาตรฐานกรีนโฮเทลพลัส ซึ่งเป็นมาตรฐานเดียวของไทย ที่ได้รับการรับรองจาก GSTC  โดยไม่ต้องผ่านมาตรฐานกรีนโฮเทลมาก่อน”  ภูมิกิตติ์ รักแต่งาม ในฐานะประธานมูลนิธิพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืน เล่าถึงการทำงานขององค์กร ซึ่งเกิดจากการรวมตัวของผู้ประกอบการ ภาคเอกชน ที่ต้องการเห็นภูเก็ตพัฒนาสู่ความยั่งยืน

 

โครงการนี้ตั้งเป้าดึงที่พักเข้าร่วม 600 แห่ง ภายใน 2 ปี นับจากปี 2568 แต่ปัจจุบัน มีผู้เข้าร่วมไม่ถึง 10% เพราะติดปัญหาด้านค่าใช้จ่าย


ภูมิกิตติ์อธิบายว่า ต้นทุนหลักมี 2 ส่วน คือ ค่าฝึกอบรม (Coaching) และค่าตรวจสอบมาตรฐาน (Auditing) ซึ่งมูลนิธิฯ กำลังต่อรองขอตัดค่าอบรมออกสำหรับโรงแรมที่มีองค์ความรู้อยู่แล้ว


นอกจากนี้ยังมีต้นทุนการปรับเปลี่ยนองค์กร เช่น การปรับไปใช้พลังงานทางเลือก ส่วนนี้แม้ธนาคารแห่งประเทศไทย มีสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ โครงการ Financing the Transition: Green Solutions for Hotels (เริ่ม 21 เม.ย. 2569) แต่ผู้ประกอบการยังเข้าถึงน้อยกว่าที่คาด


ภูมิกิตติ์ มองว่าสาเหตุน่าเป็นเพราะไทยยังไม่มีกฎหมายบังคับ ทำให้ผู้ประกอบการไม่กล้าแบกภาระดอกเบี้ย ในขณะยังไม่เห็นผลตอบแทนชัดเจน ต่างจากโรงแรมในเครือต่างชาติที่มีนโยบายบังคับให้เข้าสู่มาตรฐานสิ่งแวดล้อม อีกประการหนึ่ง ต้นทุนการปฏิบัติตามกฎระเบียบ (Compliance Cost) ส่งผลกระทบต่อโรงแรมขนาดกลางและเล็กมากกว่า เนื่องจากข้อจำกัดด้านเงินทุน จำนวนห้องพักน้อย และการแข่งขันด้านราคาสูง

 

นอกจากนี้ ตัวทนท่องเที่ยวออนไลน์ (OTAs) ซึ่งเป็นพื้นที่ขายหลักของโรงแรมขนาดเล็ก ยังไม่ยอมรับมาตรฐานกรีนโฮเทลพลัส เนื่องจากได้รับการรับรองจาก GSTC เพียงขั้นที่ 1 GSTC-Recognized (รับรองแค่ตัวเกณฑ์) ต่างจากขั้น GSTC-Accredited (รับรองเกณฑ์และหน่วยตรวจประเมิน) ที่เชื่อถือได้สูงสุดและปลอดการฟอกเขียว  ล่าสุดมูลนิธิฯ พยายามผลักดัน จน Booking.com แพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ในตลาดยุโรปยอมรับมาตรฐานนี้แล้ว

 

จากเดิมที่คาดหมายจะใช้ภูเก็ตแซนด์บ็อกซ์ เป็นต้นแบบขยายผลไปทั่วประเทศ ภูมิกิตติ์ ในฐานะรองประธาน สทท.  แสดงทัศนะในประเด็นนี้ว่า “ถ้าภูเก็ตทำมาตรฐานส่ิงแวดล้อมไม่ได้ พื้นที่อื่นก็สำเร็จยาก เพราะภูเก็ตมีฐานลูกค้าหลักอยู่ในยุโรป ที่ใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อม ในขณะที่ตลาดอื่นๆ ยังไม่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้”


มาตรฐานสีเขียว

อำนาจต่อรองของไทยในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวโลก

 

ผู้ประกอบการที่สมัครเข้ามาตรฐานกรีนโฮเทลพลัส ตั้งข้อสังเกตว่า แม้จะเป็นมาตรฐานไทย แต่อ้างอิงเกณฑ์ของ GSTC ทำให้หลายข้อกำหนดกลายเป็นข้อจำกัด สำหรับผู้ประกอบการขนาดเล็กและผู้เริ่มต้นใหม่ แม้โดยรวมเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจ


“โรงแรมของเราผ่านมาตรฐานกรีนโฮเทลระดับทองตั้งแต่เกือบสิบปีที่แล้ว เมื่อต้องเลือกระหว่าง

กรีนโฮเทลพลัส กับ GSTC เราเลือกกรีนโฮเทลพลัสเพราะค่าใช้จ่ายน้อยกว่า และเป็นมาตรฐานไทย คิดว่าคนไทยจะเข้าใจกันมากกว่า”  กันทิมา แสงหลี รองกรรมการผู้จัดการ โรงแรมอัปสรา บีชฟรอนท์ รีสอร์ท แอนด์ วิลล่า จังหวัดพังงา เล่าประสบการณ์ที่ช่วยให้ปรับตัวเข้ากับเกณฑ์ใหม่ได้ไม่ยากนัก


“สิ่งที่ชอบมากคือ มาตรฐานนี้ตรวจสอบลึกถึงกระบวนการ ตั้งคำถามว่าทำอย่างไร ทำไปทำไม และนำไปสู่อะไร ทำให้คนทำงานเห็นภาพรวมและเชื่อมโยงสิ่งที่ทำได้" กันทิมาพูดถึงข้อดี ที่รวมถึงการนำเกณฑ์มาปรับใบสมัครงานใหม่ โดยตัดคำถามส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวกับงาน เช่น เพศ น้ำหนัก ส่วนสูง เพิ่มเรื่องเส้นทางความก้าวหน้าในอาชีพ (Career Path) และวัฒนธรรมองค์กร เช่น คิดว่าจะมีบทบาทอย่างไรในการสร้างความยั่งยืน เป็นต้น

 

ทางด้าน อังคณา ธเนศวิเศษกุล กรรมการผู้จัดการ พีชกรุ๊ปรีสอร์ท ภูเก็ต หนึ่งในผู้เข้าร่วมโครงการกรีนโฮเทลพลัสภูเก็ตแซนด์บ็อกซ์ ให้ความเห็นด้านบวกว่า การเก็บข้อมูลเชิงตัวเลข ทั้งค่าน้ำ ค่าไฟ และการคัดแยกขยะตามมาตรฐานสากล ช่วยวางแผนการจัดการทรัพยากรและลดต้นทุนประกอบการของโรงแรมได้ ก่อนตั้งข้อสังเกตว่า "แต่อาจเป็นเรื่องยากสำหรับผู้ประกอบการรายใหม่ โดยเฉพาะโรงแรมขนาดเล็กที่ขาดกำลังคนในการบันทึกข้อมูลและจัดทำรายงาน"

 

ผู้ประกอบการทั้งสองเห็นพ้องกันว่า มาตรฐาน GSTC ได้รับการออกแบบตามบริบทของประเทศพัฒนาแล้ว และเหมาะกับโรงแรมขนาดใหญ่  มีเกณฑ์บางอย่างไม่สอดคล้องกับบริบทสังคมและวัฒนธรรมไทย แต่ยอมรับว่าการต่อรองขอลดหย่อนทำได้ยาก เพราะบริษัทนำเที่ยว (Tour Operators) ถูกบังคับด้วยกฎหมายของสหภาพยุโรปให้ต้องรายงานความยั่งยืนตลอดห่วงโซ่อุปทาน มาตรฐานโรงแรมไทยจึงจำเป็นต้องอิงกับ GSTC เพื่อไม่ให้ถูกตัดออกจากตลาด 

 

ทางเลือกของไทยคือ การปรับใช้เกณฑ์แบบยืดหยุ่น (Contextualization) โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ผู้ดูแลมาตรฐานกรีนโฮเทลพลัส และองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) ผู้ขับเคลื่อนเกณฑ์แหล่งท่องเที่ยวยั่งยืน จัดวางแนวทางการตีความตัวชี้วัดสากลของ GSTC ให้เข้ากับบริบทสังคมไทยมากขึ้น เช่น การนับรวมภูมิปัญญาท้องถิ่น ระบบเครือญาติ เป็นส่วนหนึ่งของมิติด้านสังคมและวัฒนธรรม

 

“เราเข้าใจว่า การต่อรองลดหย่อนเกณฑ์กับ GSTC คงเป็นเรื่องยาก แต่ในส่วนของผู้ตรวจประเมินควรมีความยืดหยุ่น ซึ่งไม่ใช่ตามใจผู้ประกอบการ  แต่ต้องเข้าใจบริบทของธุรกิจ และยึดเอาสาระหลักมากกว่ายึดตามตัวอักษร เช่น การจ้างงานผู้พิการควรเน้นที่การไม่กีดกันและรับเข้าทำงานตามความสามารถ มากกว่าการหาจ้างผู้พิการเพียงเพื่อให้ครบตามเกณฑ์” ผู้บริหารโรงแรมอัปสราฯ ให้ความเห็นต่อการนำหลักการสู่การปฏิบัติ                                                                              


อังคณาผู้บริหารพีชกรุ๊ปรีสอร์ท เห็นพ้องในส่วนนี้ พร้อมยกตัวอย่างเกณฑ์ความหลากหลายทางชีวภาพ "อย่างเรื่องพืชต่างถิ่น แม้แต่ต้นจำปีที่ปลูกมานาน ตามนิยามก็ถือเป็นพืชต่างถิ่น และไม่ควรให้อยู่ในสวน แต่ในทางปฏิบัติควรให้ความสำคัญกับพืชต่างถิ่นที่รุกรานระบบนิเวศก็พอหรือเปล่า”

 

แต้มต่อ ที่ก่อก่อน

 

มองย้อนกลับไปในยุคที่ความยั่งยืนยังไม่เป็นเงื่อนไขทางการค้า ค่านิยมความประหยัดของคนรุ่นก่อนไม่เพียงช่วยลดต้นทุนธุรกิจ แต่ยังเป็นรากฐานจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมและแต้มต่อในการก้าวสู่มาตรฐานสากลในปัจจุบัน

 

“จุดเริ่มต้นของเรา มาจากยุคคุณแม่ที่เป็นผู้ประกอบการรายแรก ๆ ของหาดกะตะเมื่อ 30 ปีก่อน จากการเปิดซูเปอร์มาร์เก็ตแล้วขยายมาทำที่พัก” กรรมการผู้จัดการ พีชกรุ๊ปรีสอร์ท เล่าย้อนความทรงจำ “เมื่อยี่สิบกว่าปีก่อนที่ยังไม่มีกระแสสิ่งแวดล้อม คุณแม่ลงทุนติดโซลาร์เซลล์ทำน้ำร้อนเพราะมองว่าช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายระยะยาว จนคืนทุนได้ใน 10 ปี” การลงทุนเพื่อลดต้นทุน จึงเป็นรากฐานสำคัญ ก่อนจะต่อยอดสู่แนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเต็มรูปแบบในรุ่นลูก

 

“ตอนไปเรียนการโรงแรมที่สวิตเซอร์แลนด์ อยู่ในสังคมใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อมมาก อย่างขวดน้ำดื่มแล้วนำขวดไปรับเงินคืนได้ เมื่อกลับมาก็สานต่อทั้งกิจการและแนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมที่คุณแม่ทำไว้” อังคณาเล่า พร้อมขยายความว่า โรงแรมทั้ง 3 แห่งในกลุ่มพีชกรุ๊ปรีสอร์ต คือ โรงแรมอันดามันคาเนเชียรีสอร์ทแอนด์สปา โรงแรมพีชฮิลล์รีสอร์ท และโรงแรมพีชบลอสซั่มรีสอร์ท สร้างขึ้นภายใต้หลักการ 'เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม' 


“หลักๆ คือเราตั้งเป้าเป็นโรงแรมประหยัดพลังงาน ตั้งแต่การออกแบบตามแนวคิดอาคารสีเขียว (Green Building ) เปิดรับลม และแสงธรรมชาติ พยายามรักษาต้นไม้เดิมไว้ ช่วยให้เย็นสบายโดยไม่ต้องใช้เครื่องปรับอากาศ ส่วนหลังคาติดตั้งโซลาร์เซลล์” อังคณาสรุปแนวคิดในการทำโครงสร้างพื้นฐาน และเล่าถึงพัฒนาการต่อมาว่า “ช่วงปี 2552 เราเข้าร่วมมาตรฐานใบไม้เขียว ต่อด้วยโครงการกรีนโฮเทลในปี 2558 รวมถึงมาตรฐานสากลอย่าง Travelife การเข้าระบบรับรองมาตรฐานไม่เพียงได้ความรู้ แต่ยังช่วยให้จัดการพลังงานและสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นระบบ”

 

การเริ่มต้นเมื่อ 2 ทศวรรษก่อน จึงเป็นแต้มต่อสำคัญเมื่อต้องเข้าสู่เกณฑ์สากลอย่าง Travelife และกรีนโฮเทลพลัส เพราะไม่ต้องแบกต้นทุนปรับโครงสร้างก้อนใหญ่ทีเดียวเหมือนโรงแรมที่เพิ่งเริ่มต้น ทั้งยังมีฐานข้อมูลรองรับ พร้อมปรับเข้าสู่เกณฑ์ใหม่ได้ทันที


“อย่างการคำนวณรอยเท้าคาร์บอน ตอนแรกเราก็หงุดหงิดว่าจะต้องบันทึกอะไรเพิ่มอีกหรือเปล่า แต่พอทำแล้วเข้าใจว่ามันเป็นแค่หน่วยวัดหน่วยหนึ่งเท่านั้น อย่างขยะเราก็ชั่งอยู่แล้ว แค่คำนวณเพิ่มว่าต้องใช้พลังงานเท่าไรในการจัดการขยะ 1 ตัน ช่วยให้เห็นว่าการแยกขยะของเราทำให้อากาศเสียน้อยลงเท่าไร เมื่อนำข้อมูลมาอธิบายให้พนักงานเห็น เขาก็มีความภูมิใจ” ผู้บริหารพีชกรุ๊ปรีสอร์ทชี้ให้เห็นผลจากการวางรากฐานด้านสิ่งแวดล้อมมาตั้งแต่ต้น


จากจิตสำนึกสู่วัฒนธรรมองค์กร

 

ท่ามกลางบรรยากาศเงียบสงบของแหลมประการัง จังหวัดพังงา กันทิมา รองกรรมการผู้จัดการ

โรงแรมอัปสราฯ เล่าว่า ตอนก่อสร้างเธอไม่ได้มีแนวคิดเรื่องโรงแรมสีเขียว แต่ความสนใจเรื่องสิ่งแวดล้อมเกิดขึ้นภายหลัง แบบค่อยเป็นค่อยไป จากเงื่อนไขแวดล้อม


                  "เริ่มจากการไหว้ทะเล เพื่อขอบคุณธรรมชาติที่มอบที่อยู่อาศัยและอาชีพให้กับเรา พนักงาน รวมถึงทุกชีวิตที่นี่" ส่วนการดูแลสิ่งแวดล้อมนั้น มีที่มาจากคู่ค้าเป็นหลัก “ลูกค้าของเราร้อยละ 90 เป็นชาวยุโรป ซึ่งให้ความสำคัญกับเรื่องสิ่งแวดล้อมมานานแล้ว ตั้งแต่เมื่อยี่สิบกว่าปีก่อน ก่อนเกิดสึนามิ  ตอนนั้นเราใช้ชื่อ บลูวิลเลจ ประการัง รีสอร์ท ลูกค้าส่วนใหญ่ เป็นสแกนดิเนเวีย เขาใส่ใจสิ่งแวดล้อมมาก แม้แต่ผ้าที่ใช้เช็ดทำความสะอาดก็กำหนดมาว่าต้องไม่ใช้สารเคมี”

 

ข้อกำหนดดังกล่าวมาจาก บริษัทท่องเที่ยวอย่าง TUI ซึ่งเป็นคู่ค้าหลักของโรงแรม บรรจุเกณฑ์ด้านความยั่งยืนไว้ในสัญญาซื้อขาย และส่งคนมาประเมินอย่างสม่ำเสมอ “ส่งผลให้เราชินกับการถูกตรวจสอบ TUI เลิกตรวจ เมื่อเราได้มาตรฐานTravelife ซึงได้รับการรับรองจาก GSTC " กันทิมา ย้อนความ และพูดถึงการเป็นนักล่ามาตรฐานของตัวเองว่า “เราเป็นนางงานที่ชอบประกวด ทำมาแล้วแทบทุกมาตรฐาน ช่วยให้เรากระตือรือล้นตลอดเวลา มาตอนนี้รัฐบาลตั้งเป้า Net Zero ในปี 2050 เรามองว่า

 โรงแรมเป็นธุรกิจที่ใช้ทรัพยากรมาก ก่อน้ำเสียและขยะ จากการบริการลูกค้า ควรมีส่วนร่วมในการช่วยลดการปลดปล่อยคาร์บอน ก็มาเข้ามาตรฐานกรีนโฮเทลพลัส” 

 

จุดหนึ่งที่กันทิมาเสียดาย ก็คือการที่เธอไม่ได้วางแผนเป็นโรงแรมสีเขียวแต่ต้น ทำให้ขาดโครงสร้างพื้นฐานที่เอื้ออำนวย เช่น หากจะลดการใช้พลังงานลงอีก จะต้องลงทุนสูงมากทั้งการปรับปรุงพื้นที่ เปลี่ยนเครื่องใช้ไฟฟ้า ฯลฯ อย่างไรก็ตามการทำมาตรฐานสีเขียวอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้โรงแรมอัปสราฯ มีจุดแข็งด้านวัฒนธรรมองค์กร

                 

ธานัญฐ์ลักขณ์ เมืองมาหล้า ผู้อำนวยการฝ่ายห้องพัก และ เพ็ญศรี ริยาพันธ์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ ซึ่งเป็นแกนสำคัญในการจัดทำมาตรฐานสิ่งแวดล้อมของโรงแรม ให้ข้อมูลว่า ทางโรงแรมจะแจ้งพนักงานตั้งแต่มาสมัครงานว่า "ที่นี่เป็นกรีนโฮเทล เราคาดหมายให้พนักงาน เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อม และงานด้านสิ่งแวดล้อมทั้งหมดเราทำต่อเนื่องจนกลายเป็นวัฒนธรรมองค์กร เริ่มตั้งแต่การทิ้งขยะให้ถูกที่ เวลานี้ทุกคนในแต่ละแผนกรู้แล้วว่า เขาต้องจัดการขยะชนิดไหน อย่างไร กลายเป็นวิถีปฏิบัติปกติจนไม่รู้สึกว่าเป็นภาระหรืองานเพิ่ม”

 

ทั้งนี้การสร้างวัฒนธรรมองค์กรจะสำเร็จได้ ต้องอาศัยผู้บริหารที่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อม ส่งผ่านแนวคิดไปยังพนักงาน ซึ่งกันทิมาในฐานะผู้บริหาร ชี้ว่า “หัวใจของความสำเร็จ ในการทำกรีนโฮเทล คือพนักงานต้องเห็นประโยชน์ แค่มีนโยบายไม่พอ ต้องสร้างความเข้าใจ ทำให้เขาเห็นเป้าหมายเดียวกันกับเรา ต้องให้เขาเห็นว่า ทำแล้วดีอย่างไร” 


ในประเด็นนี้ เพ็ญศรี ขยายความว่า "ถามว่าทำเรื่องสิ่งแวดล้อม เป็นการเพิ่มงานไหม ก็ใช่ แต่ที่ทุกคนทำก็ เพราะเห็นว่าทำแล้วดี อย่างในส่วนของพนักงานมีสวัสดิการ มีมาจากรายได้การขายขยะรีไซเคิลซึ่งเพิ่มขึ้นทุกปีจนถึงหลักล้าน พอให้จัดทริปพาทุกคนบินไปกรุงเทพฯ   ที่สำคัญคือการเอาจริงเอาจังกับเรื่องสิ่งแวดล้อมแ ทำให้มีความสัมพันธ์ที่มั่นคงกับคู่ค้า อย่างปีนี้ที่เราเข้าโครงการกรีนโฮเทลพลัส ทางทัวร์โอเปอเรเตอร์ก็ชมว่า เรามีพัฒนาการที่ดีขึ้นมาก” เพ็ญศรี สรุปผลจากการเข้าสู่มาตรฐานสิ่งแวดล้อม

                 

   “สุดท้าย การทำโรงแรมโดยคิดถึงความยั่งยืน ไม่ใช่การทำแค่เพื่อให้ได้ใบรับรอง แต่เกิดจากทัศนคติที่ว่า ไม่ว่าจะทำอะไร เราต้องจริงใจ ดังนั้นเมื่อทำเรื่องความยั่งยืน เราก็ต้องเห็นความสำคัญของสิ่งแวดล้อมจริงๆ” กันทิมา ชี้ที่มาของความสำเร็จในการสร้างวัฒนธรรมองค์ ส่งผลให้มีกรีนทีม ที่พร้อมต่อการตอบรับมาตรฐานที่เข้มงวดขึ้น


‘หลาดเก่า’ โมเดล

 

ในฐานะหน่วยงานขับเคลื่อนหลักสู่เป้าหมาย Net Zero นอกจากในส่วนของภาคเอกชน  กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ยังผลักดันในส่วนของชุมชน โดยร่วมกับมูลนิธิพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืน และชุมชนตลาดเก่า ภูเก็ต  ทำโครงการ  "Phuket Old Town Carbon Neutrality 2030" มีเป้าหมายผลักดันให้ ย่านเมืองเก่าภูเก็ต เป็นต้นแบบการท่องเที่ยวยั่งยืน และบรรลุความเป็น

กลางทางคาร์บอน ภายในปี 2573 (ค.ศ.2030)


หลังเปิดตัวเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2567 ผ่านมาเกือบครบ 2 ปี สมยศ ปาทาน ประธานคณะกรรมการ วิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวย่าน เมืองเก่าภูเก็ต และรองประธานคณะกรรมการวิสาหกิจชุมชน ถนนคนเดิน

ภูเก็ตหลาดใหญ่  สรุปว่า แม้จะเริ่มต้นขึ้น โดยหน่วยงานรัฐ แต่โครงการจะสำเร็จตามเป้าหมายหรือไม่นั้น ขึ้นกับศักยภาพของชุมชนที่เป็นเจ้าของพื้นที่


“ชุมชนต้องร่วมมือกันจัดการบนฐานทรัพยากรของตนเอง ในที่ประชุม เราพูดกันเสมอว่า ที่นี่คือบ้านของเรา ถ้าเราไม่ทำ ใครจะช่วยทำ ลำดับแรกคือชุมชนต้องมีรายได้ เพื่อให้สามารถจัดพัฒนาชุมชนต่อไป โดยไม่ต้องพึ่งภาครัฐที่อาจจะไม่มีทั้งงบประมาณและกำลังคน

“นั้นคือเหตุผลที่วิสาหกิจชุมชนต้องทำธุรกิจ เพียงแต่ธุรกิจของเราไม่ได้มุ่งกำไรสูงสุด เป็นธุรกิจที่เอื้อต่อสิ่งแวดล้อม ถ้าไม่มีทุนก็อาจเหมือนหลายๆ ชุมชน ที่รับโครงการจากหน่วยงานรัฐมา เปิดโครงการเสร็จ ชุมชนทำต่อเองไม่ได้ ต้องเลิกล้มไป ความยั่งยืนจะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าชุมชนไม่จัดการด้วยตนเอง”

 

ชุมชนตลาดเก่าดำเนินธุรกิจชุมชน โดยแยกออกเป็น วิสาหกิจชุมชน ถนนคนเดินภูเก็ตหลาดใหญ่ ดูแลตลาดนัดถนนคนเดิน ที่เปิดทุกวันอาทิตย์ มาตั้งแต่ปี 2556  และ วิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวย่าน เมืองเก่า ภูเก็ต  เปิดดำเนินการในปี 2556 ทำธุรกิจจัดเส้นทางท่องเที่ยวในเขตเมืองเก่าให้กับนักท่องเที่ยวที่จองเข้ามา


“ในส่วนการท่องเที่ยวแบบโลว์คาร์บอน ชุมชนท่องเที่ยวจะจัดการได้มากกว่าถนนคนเดิน ทั้งนี้เนื่องจากจำนวนนักท่องเที่ยวที่ต่างกันมาก จากการเก็บข้อมูลของสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ พบว่า ทุกวันอาทิตย์ ในหน้าท่องเที่ยว ถนนคนเดินมีนักท่องเที่ยวเข้ามาราว 30,000 คน และลดลงเหลือประมาณ 20,000 คนในช่วงกรีนซีซัน ในขณะที่ชุมชนท่องเที่ยวรองรับนักท่องเที่ยวไม่เกินร้อยคนต่อครั้ง” 

  “ลูกค้าหลักของชุมชนท่องเที่ยวคือ เรือสำราญ ที่สร้างรอยเท้าคาร์บอนจำนวนมากในระหว่าง ดังนั้นในส่วนของการท่องเที่ยวชายฝั่ง เขามองหาการท่องเที่ยวแบบโลว์คาร์บอน ซึ่งการท่องเที่ยวเมืองเก่าของเราจะตอบโจทย์นั้น เพราะเป็นการท่องเที่ยวด้วยวิธีเดินเท้า ให้บริการอาหารท้องถิ่น และมีการจัดการขยะ" สมยศให้รายละเอียด

 

เในส่วนของการจัดการขยะ สมยศให้ข้อมูลว่า “เริ่มจากเราจัดการแยกขยะ พบว่าขยะจากถนนคนเดินวันเดียวมีมากถึง ประมาณ 3.3 ตัน เราเห็นหลอด ถุงหิ้ว แก้วพลาสติก ซึ่งเป็นขยะที่น่าจะลดได้ ก็ออกมาตรการบังคับผู้ค้าในถนน ไม่ให้ใช้ถุงหิ้ว หลอด และแก้วน้ำพลาสติก ส่วนผู้ค้าบนบ้านเป็นเอกสิทธิ์ของเจ้าของบ้าน ที่เราใช้วิธีขอความร่วมมือ มาตรการนี้ ช่วยลดปริมาณขนะไปได้จำนวนหนึ่ง และถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี

“จากนั้นเราพยายามหาวิธีจัดการขยะที่เหลือ ระยะแรกใช้วิธีวางถังขยะแยกประเภท ให้คนทิ้งแยกเอง ปรากฎว่าไม่ได้ผล ขยะปนกันหมด ก็เปลี่ยนมาใช้วิธีหาคนไปเฝ้าถังขยะทั้ง 6  จุด ช่วยแยกขยะอนทรีย์ ขยะรีไซเคิล และขยะทั่วไป

“ขยะอินทรีย์ พวกเศษอาหาร นำไปจัดการโดยเครื่องย่อยสลายขยะอินทรีย์  ที่ทางมูลนิธิการท่องเที่ยวยั่งยืนให้มา เครื่องย่อยสลายสามารถรองรับขยะได้ 500 กิโลกรัม ย่อยขยะเป็นน้ำอีเอ็มได้ภายในหนึ่งวัน และสามารถเปลี่ยนขยะเป็นก๊าซหุงต้มนำไปใช้ปั่นไฟได้ แต่ขยะอินทรีย์จากถนนคนเดินมีน้อยตอนนี้เราทำแค่น้ำอีเอ็ม ปัญหาก็มีแค่คนคัดแยกขยะ ต้องคอยคัดเศษไม้ พวกไม้จิ้ม ไม้เสียบลูกชิ้นออก  เพราะถ้าใส่ลงไปจะทำให้เครื่องย่อยพัง ตอนนี้สถาบันสิ่งแวดล้อมไทยจะให้เครื่องสับ ถ้าได้มาก็จะช่วยให้กระบวนการในส่วนขยะอนทรีย์สมบูรณ์ขึ้น

  ส่วนขยะรีไซเคิล เราติดต่อไปทางวงษ์พาณิชย์ เพราะถ้านำส่งเทศบาลไม่แน่ใจว่า รถที่มารับจะมีระบบคัดแยกขยะหรือไม่ โชคดีว่าวงษ์พาณิชย์รับซื้อขยะรีไซเคิลทั้งหมด เราเพียงใส่ ถุงเหลืองไว้ เขานำไปแยกและทำความสะอาดเอง เรื่องถึงจบเพราะถ้าต้องทำความสะอาดและคัดแยกให้ ก็คงไม่สำเร็จ เราเอาจริงกับการขยะ เพื่อให้เป็นต้นแบบการจัดการขยะแบบร้อยเปอร์เซ็นต์จริงๆ”  รองประธานคณะกรรมการวิสาหกิจชุมชน ถนนคนเดินฯ แจงรายละเอียด

 

เพื่อให้เข้าสู่เป้าหมายลดการปลดปล่อยคาร์บอน นอกจากออกเส้นทางทางท่องเที่ยว จัดการขยะ ยังมีการลดใช้พลังงานและเปลี่ยนเป็นพลังงานสะอาด สมยศ เสริมว่า “สำนักงานที่เรานั่งอยู่นี้ ก็ใช้พลังงานทั้งหมดจากโซลาร์เซลล์ เราลงรายละเอียดแม้แต่ในเรื่องสีที่ใช้ทาตัวตึก ต้องเป็นสีที่ไม่เป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อม"

 

สำหรับการตั้งเป้าเป็นชุมชนท่องเที่ยวคาร์บอนเป็นกลาง สมยศประเมินว่าในช่วงสองปีที่ผ่านมา เรื่องที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดคือ การจัดการขยะ และมีความพยายามทำเรื่องอื่นๆ  ที่ยังไม่ได้ตามเป้า ในขณะที่ผลตอบรับทางธุรกิจ อยู่ในระดับที่น่าพอใจ โดยในปีที่จะถึงนี้ มีเรือสำราญจองเข้ามาแล้วถึง 80 ลำ


รวมศูนย์อำนาจ ขาดภาพรวม ไร้ความต่อเนื่อง

 

มาตรฐานสิ่งแวดล้อมระดับโลกที่กำลังมีผลบังคับธุรกิจท่องเที่ยวไทย กำหนดให้สถานประกอบการ ลดการปลดปล่อยคาร์บอนและใช้พลังงานสะอาด แต่เมื่อมองในระดับเมือง กลับไม่มีโครงสร้างพื้นฐานหรือมาตรการรองรับ


“ภาคเอกชนอย่างไรก็ต้องทำมาตรฐานสิ่งแวดล้อม เพราะถ้าไม่ทำทัวร์โอเปอเรเตอร์ก็ไม่ส่งแขกให้ แต่ในส่วนของภาครัฐ เราก็อยากถามกลับไปเหมือนกันว่าให้ความสำคัญกับเรื่องนี้แค่ไหน ความจริงองค์กรรัฐควรทำเป็นตัวอย่างให้ภาคเอกชนและชุมชน” กันทิมาตั้งคำถาม พร้อมทั้งยกกรณีของจังหวัดพังงา

  “เอาแค่เรื่องขยะ เราพยายามผลักดันให้เทศบาลทำเรื่องแยกขยะ แต่ก็ไม่มีเทศบาลไหนสนใจ

ทางโรงแรมแยกขยะ ส่วนที่รีไซเคิลได้มีภาคเอกชนรับซื้อ แต่ขยะเปียกยังไม่มีที่ไป และทางเทศบาลไม่มีนโยบายรองรับ ถ้าทิ้งออกจากโรงแรมไปก็ไปจบที่หลุมฝังกลบปะปนขยะอื่นๆ ที่ผ่านมาเราพยายามแก้ปัญหาด้วยการนำบางส่วนมาหมักทำปุ๋ยใช้ปลูกผักและบำรุงต้นไม้ในโรงแรม แต่ก็ไม่ได้ทั้งหมด เพราะมีพื้นที่จำกัด และเราต้องดูแลเรื่องกลิ่นด้วย

“หลายๆ เรื่องที่เราทำ พอพ้นเขตโรงแรมออกมาก็จบ อย่างน้ำเสียซึ่งทางโรงแรมจะต้องบำบัดน้ำ ก่อนทิ้งลงแหล่งน้ำสาธารณะ และมีการตรวจวัดคุณภาพน้ำทิ้งปีละหลายครั้ง แต่ละครั้งมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง แต่ส่วนอื่นๆ เช่น บ่อกุ้ง หรือกิจการย่อยๆ อื่นๆ ปล่อยน้ำเสียลงทะเลไปโดยไม่ได้บำบัด” รองกรรมการผู้จัดการโรงแรมอัปสราฯ เล่าถึงข้อจำกัดและความคาดหมายต่อภาครัฐ สะท้อนปัญหาขาดโครงสร้างพื้นฐานในระดับพื้นที่

 

หลายๆ กรณี คนทำธุรกิจไม่สามารถรอการเคลื่อนช้าของหน่วยงานรัฐ

“อย่างบริเวณที่ชายหาดถูกกัดเซาะ เราก็ต้องไปดูแลเอง เพราะถ้ารอหน่วยงานรัฐ หาดคงพังไปหมด” ผู้บริหารโรงแรมอัปสราฯ เล่าปัญหา แต่พื้นที่ซึ่งโดยกฎหมายอยู่ภายใต้การดูแลของหน่วยงานรัฐ ไม่อนุญาตให้เอกชนเข้าไปทำการใดๆ  ในขณะที่มาตรฐานสากลอย่าง GSTC  กำหนดให้ต้องดูแลสิ่งแวดล้อมรอบสถานประกอบการ “แค่ดูแลกวาดชายหาด ก็ต้องทำจดหมายขออนุญาตดูแล” เพ็ญศรีเล่าประสบการณ์  และว่าการขออนุญาตทำการใดๆ ในพื้นที่สาธารณะไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องอาศัยสายสัมพันธ์ส่วนบุคคล ทั้งนี้ที่มาของปัญหาก็คือ ความกังวลว่า การเข้าไปดูแลพื้นที่ของเอกชน จะนำไปสู่การยึดพื้นที่สาธารณะ

 

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาพื้นที่ทับซ้อนของหน่วยงานรัฐ อาทิ หน่วยงานดูแลพื้นชายฝั่งมีทั้ง กรมอุทยานแห่งชาติฯ กรมเจ้าท่า กรมป่าไม้ และองค์กรท้องถิ่น ทำให้ผู้ประกอบการที่ต้องลงทุนแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม เช่น การทำแนวกันคลื่นธรรมชาติ การวางท่อส่งน้ำ  ต้องเผชิญกับขั้นตอนการขออนุญาตที่ล่าช้าหรือถูกสั่งระงับเพราะระเบียบที่ขัดแย้งกันระหว่างหน่วยงาน ซึ่งเพ็ญศรียกตัวอย่างจากประสบการณ์ว่า “อย่างเรื่องกิ่งสนริมหาดหักทับสายไฟฟ้าและสายอินเตอร์เน็ต แต่ละครั้งใช้เวลาหลายวันกว่าหน่วยงานรับผิดชอบจะซ่อมเสร็จ เราจะป้องกันโดยตัดกิ่งไม้เองก็ไม่ได้ จะขออนุญาตตัด ทางเจ้าหน้าที่ก็ไม่แน่ใจว่าหน่วยงานไหนเป็นผู้ดูแล” 

 

อังคณา ผู้บริหารพีชกรุ๊ปรีสอร์ท ตั้งข้อสังเกตว่า ปัญหาส่วนหนึ่งมาจากหน่วยงานรัฐยังขาดยุทธศาสตร์ร่วมในพื้นที่ “กรมเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศฯ ตั้งเป้า Net Zero แต่คนคุมพื้นที่ คือ  กระทรวงมหาดไทย ผู้ว่ามาจากมหาดไทย ท้องถิ่นก็มหาดไทย เขารับลูกหรือยัง ส่วนตัวมองว่ายังไม่มีการตั้งเป้าหมาย และแนวปฏิบัติ” ซึ่งส่วนนี้จะประกอบไปกับปัญหาความต่อเนื่องไม่ต่อเนื่องของนโยบายอันเนื่องจากการเปลี่ยนผู้บริหารภาครัฐ  “ภูเก็ตเปลี่ยนผู้ว่าฯ บ่อยมาก แทบทุกปี อยู่ได้  2 ปีถือว่านาน” ผู้ว่าราชการจังหวัดส่วนใหญ่ต่างมีนโยบายหลักของตน ส่งผลให้นโยบายหรือแผนงานเดิม ถูกลดทอนความสำคัญลง หลายกรณีต้องไปเริ่มต้นกับแผนงานใหม่

 

สุดท้ายที่อาจเป็นที่มาของทุกปัญหา คือ การบริหารรัฐกิจแบบรวมศูนย์อำนาจอยู่ส่วนกลาง ส่งผลให้ท้องถิ่นไม่มีทั้งอำนาจตัดสินใจและงบประมาณเพียงพอ จะตอบสนองต่อปัญหาที่มีขนาดใหญ่ตามการเติบโตของการท่องเที่ยว เช่น การขนส่งสาธาณะพลังงานสะอาด โรงบำบัดน้ำเสีย เตาเผาขยะ ซึ่งต้องรองบประมาณส่วนกลาง และอาจใช้เวลาหลายปี


“ภูเก็ตสร้างรายได้ให้กับประเทศในระดับแสนล้าน แต่งบประมาณที่ท้องถิ่นได้น้อยมาก ไม่เพียงพอต่อการฟื้นฟูเมืองและธรรมชาติที่เสื่อมโทรมจากการท่องเที่ยว ทุกอย่างคำนวณจากประชากรตามทะเบียนราษฎร์ อย่างตำรวจมีน้อยมาก ไม่สมดุลกับปัญหา” อังคณาชี้ประเด็น  ดังนั้นเมื่อจะเข้าสู่มาตรฐานสากล ผู้ประกอบการต้องลงทุนในส่วนที่ไม่มีโครงสร้างพื้นฐานสาธารณะรองรับ เช่น ทำระบบบำบัดน้ำเสีย รถขนส่งไฟฟ้า การจัดการขยะฯลฯ  

 

เปรียบเทียบกับกรณีสิงคโปร์ ที่รัฐลงทุนระบบขนส่งสีเขียว การจัดการขยะ และพลังงานสะอาดในระดับประเทศ ทำให้สถานประกอบการเอกชนผ่านเกณฑ์ GSTC ได้โดยไม่ต้องแบกภาระเกินตัว ต่างกับผู้ประกอบการไทยต้องลงทุนสร้างระบบเหล่านี้ขึ้นเอง ทำให้โรงแรมขนาดกลางและเล็กไม่สามารถเข้าสู่มาตรฐานสากลได้ ช่องว่างความสามารถในการแข่งขันกับโรงแรมขนาดใหญ่และเครือต่างประเทศขยายกว้างขึ้น ในขณะที่เป้าหมายลดการปลดปล่อยก๊ษซคาร์บอนในภาพรวมคืบหน้าไปอย่างล่าช้า


เครือข่ายมด

 

จำนวนนักท่องเที่ยวที่หลั่งไหลเข้าสู่ภูเก็ต เพิ่มขึ้นจากรวดเร็วจนถึง 14 ล้านคนในปีที่ผ่าน ในขณะที่โครงสร้างพื้นฐานขยายตามไม่ทัน ล่าสุดเทศบาลนครภูเก็ตประกาศปิดรับขยะจากองค์การบริหารท้องถิ่นและเอกชนโดยไม่มีกำหนด เนื่องจากมีขยะสะสม 1.2-1.5 ล้านตัน เกินศักยภาพรองรับของบ่อกลบฝังที่รองรับได้ประมาณ 900,000 ต้น

 

สถานการณ์จะเลวร้ายกว่านี้มากและการเข้าสู่มาตรฐานความยั่งยืนของภาคธุรกิจ อาจเป็นไปไม่ได้ หากไม่มีสิ่งที่เรียกว่า 'ซาเล้ง'

 

“เราโชคดีที่มีซาเล้งรับขยะรีไซเคิลไปทั้งหมด ส่วนขยะเปียกเราจัดการเข้าเครื่องย่อยสลายเอามาเป็นปุ๋ยใช้ในสวนของโรงแรม ทำให้เราสามารถไปถึงเป้าขยะเป็นศูนย์” อังคณาเล่าถึงวิธีการจัดการขยะของโรงแรมในเครือพีชกรุ๊ปรีสอร์ท

 

แต่พื้นที่อื่นอาจไม่โชคดีเหมือนภูเก็ต เพราะไม่มีวงษ์พาณิชย์ “โรงแรมก็จะมีขยะราว 20-30%  ที่ร้านของเก่าในพื้นที่ไม่รับซื้อ แต่เรารับ เพราะเป้าหมายของเราก็คือ เป็นรีไซเคิลเซ็นเตอร์ ที่จะรับของทุกอย่างที่พอจะรีไซเคิลได้ และพอทำกำไร หรือเท่าทุน ทำให้สามล้อและรถกะบะในเครือข่ายของเรา สามารถรับซื้อขยะได้มากชนิดขึ้นตามไปด้วย” นิธิ รักแต่ตระกูล ผู้ก่อตั้ง โรงคัดแยกขยะเพื่อการรีไซเคิล วงพานิชย์ ภูเก็ต (wpk) เล่าถึงบทบาทที่มีส่วนสำคัญให้การลดการปลดปล่อยคาร์บอนของภาคเอกชน ประสบความสำเร็จ สามารถจัดการขยะได้ตามเป้าหมาย

 

นิธให้รายละเอียดว่า วงษ์พาณิชย์ ภูเก็ต ที่เขาก่อตั้งขึ้น เป็นการซื้อชื่อและเข้าไปเรียนรู้วิธีการจัดการขยะซึ่งเดิมเป็นความลับถ่ายทอดเฉพาะในครอบครัว ส่วนการบริหารจัดวงษ์พาณิชย์แต่ละแห่ง แตกต่างออกไปตามเป้าหมายของเจ้าของกิจการ

 

“วงษ์พาณิชย์ภูเก็ต จึงต่างจากที่อื่น เพราะเราปรับให้สอดคล้องกับความต้องการและปัญหาในพื้นที่ อย่างที่เมืองเก่าเขามีปัญหาไม่มีพื้นที่ เวลา และคน ในการคัดแยกขยะ  เราก็ส่งคนในเครือข่ายเข้าไปรับซื้อขยะใส่ถุงรวม นำมาคัดแยก แม้รายได้ส่วนต่างไม่ได้มากนัก แต่เราทำเพื่อให้เส้นทางขยะสมบูรณ์” นิธิ เล่าแนวคิด และให้รายละเอียดต่อไปว่า

“ส่วนไหนที่โรงแรมและชุมชนขายให้กับร้านของเก่าในพื้นที่ใกล้เคียงได้ เราก็สนับสนุนให้ขายกับพื้นที่ เราเป็นระบบเศรษฐกิจแบบแบ่งปัน(Sharing Economy) ไม่ใช่เพราะเราเป็นคนดี แต่การสร้างเครือข่ายมีประโยชน์กับเรามากกว่า ทั้งนี้เพราะ ซาเล้งรวมถึงร้านของเก่าเล็กๆ ที่เขาต้องการจะขายให้เรา ทำหน้าที่ช่วยรวบรวมสินค้า โดยเราไม่ต้องส่งรถออกไปรับเอง ประหยัดทั้งเวลาและแรงงาน”

 

นิธิเล่าเสริมว่า วงษ์พาณิชย์ภูเก็ต ใช้เฟชบุกเป็นเครื่องมือเชื่อมชุมชนเข้ามาในเครือข่าย “บ้านไหนจะขายขยะ ก็ทักเข้ามา เราก็หาซาเล้งหรือกะบะในพื้นที่เข้าไปรับ ได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย คนก็ไม่ต้องเดินทางมาขายเอง ส่วนซาเล้งก็ไม่ต้องตระเวณหา ทั้งนี้เราไม่เก็บค่าใช้จ่ายในการประสานงาน ใช้วิธีให้เบอร์โทรศัพท์ของทั้งสองฝ่ายเพื่อให้เขาตกลงกันเอง ส่วนเราได้ผลต่างจากราคาขยะอยู่แล้ว

 

ท้ายที่สุดการทำงานของเครือข่ายวงษ์พาณิชย์ภูเก็ต ไปตอบปัญหาสิ่งแวดล้อมสำคัญ คือขยะล้นเมือง


“วิธีจัดการขยะของภูเก็ตหลักๆ ก็คือนำเข้าเตาเผาเปลี่ยนขยะเป็นไฟฟ้า แต่ปัญหาก็คือ ศักยภาพของเตาเผารับได้เพียง 700 ตันต่อวัน ในขณะปริมาณขยะรวมอยู่ที่ราว 1,000-1,200 ตัน ขยะส่วนที่เหลือกองสะสมอยู่ในหลุมฝังกลบ ซึ่งตั้งอยู่ใกล้ปากอ่าว ตอนฝนตกจะชะลงทะเล และส่งกลิ่นเหม็น และตอนนี้สะสมเยอะมากล้ว เราจึงพยายามรณรงค์ให้คนแยกขยะมารีไซเคิล และพยายามรับซื้อขยะให้มากชนิดที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ เพราะภูเก็ตมีขยะรีไซเคิลราว 30 เปอร์เซ็นต์ ถ้าคนช่วยกันคัดแยกได้หมด ก็จะเหลือขยะราว 700 ตันพอดีสำหรับเตาเผา แต่ถ้าไม่แยกขยะ ถึงจะมีเตาเผาที่สอง ตอนนั้นขยะก็จะเพิ่มขึ้นอีก ไม่นับต้องจัดการขยะที่ค้างอยู่ในหลุมฝังกลบ และในอีกแง่มุมหนึ่งขยะก็คือทรัพยากร”

 

ดังนั้นนอกจากรับซื้อขยะ นิธิยังทำหน้าที่เผยแพร่ความรู้ในการจัดการขยะ


ปฏิญญา แซ่ตั้ง กรีนทีมของโรงแรมอัปสราฯ เล่าประสบการณดูงานว่า “วงษ์พาณิชย์ทำให้เราได้รู้ความจริงว่า ขยะทุกประเภทมีราคา ได้รู้ว่าขยะประเภทไหน ใช้ทำอะไรได้บ้าง ทำให้เราสามารถแยกขยะได้ละเอียดขึ้น ถึงแม้ว่าในพื้นที่จังหวัดพังงา ร้านรับซื้อของเก่าจะไม่ได้รับซื้อขยะมากชนิดเท่าวงษ์พาณิชย์ แต่เรารู้ว่าเราทำได้มากกว่านั้น และถ้าวันหนึ่งทุกคนพร้อม เราก็จะสามารถสามารถแยกขยะได้มากขึ้น เพื่อโลกของเรา”


เส้นทางอาหาร

 

ปัญหาใหญ่ของธุรกิจโรงแรม คือ ขยะอาหาร (Food Waste) ที่คิดเป็นสัดส่วนมากที่สุดของขยะทั้งหมด และยังไม่มีเส้นทางการจัดการที่เหมาะสม ทางออกหลักๆ ในเวลานี้คือการนำไปหมักเป็นปุ๋ยชีวภาพ หรือนำไปเลี้ยงสัตว์


“นอกจากเอาไปทำน้ำหมัก เราพยายามลดขยะอาหารตั้งแต่ต้นทาง โดยรณรงค์ให้แขกตักอาหารเท่าที่รับประทานหมด ไม่เหลือทิ้ง ทำข้อมูลให้เขาเห็นว่าขยะอาหารที่เกิดขึ้นสามารถใช้เลี้ยงผู้คนได้มากเท่าไร”  กันทิมา ให้รายละเอียดการจัดการขยะอาหาร ของโรงแรมอัปสราฯ ที่มีอยู่ถึง 3 ห้องอาหาร และรองรับลูกค้าสูงสุดถึง 600  คน

 

น่ายินดีที่ว่า เวลานี้มีความพยายามของหลายองค์กร ที่จะนำอาหารส่วนเกินที่เกิดขึ้น ไปเลี้ยงดูผู้คนที่ขาดแคลนได้จริงๆ 

 

“สองปีมาแล้วที่เราพยายามทำเรื่อง Food (Before) Waste จัดการใช้ประโยชน์จากอาหารเหลือที่ต้องทิ้งไป ทั้งที่สามารถรับประทานได้  เช่น อาหารจากไลน์บุฟเฟ่ต์ หรือ อาหารที่ถูกคัดออกจากชั้นในซุปเปอร์มาร์เก็ต  โดยเราจะรวบรวมและนำอาหารเหล่านี้มาปรุงใหม่ ให้กับกลุ่มเปราะบางในเมือง ภายใต้ระบบมีเท่าไรจ่ายเท่านั้น ห้าบาท สิบบาท” ภูมิกิตติ์ เล่าถึงอีกหนึ่งโครงการของมูลนิธิพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืน ซึ่งโดยแนวคิดมีผู้สนใจให้ความสนับสนุน แต่ติดปัญหาเรื่องพื้นที่โครงการ

 

“เราอยากจะคิดให้รอบคอบ เพราะถ้าโมเดลแรกไม่สำเร็จ จะขยับขยายลำบาก อย่างมีคนจะให้ที่ตรงอ่าวมะขาม เรามองว่าไกลไป คนเดินทางลำบาก พอคนมาน้อย สุดท้ายก็ต้องเลิก เราพยายามหาพื้นที่ไม่ต้องกลางเมืองก็ได้ แต่เป็นไปมาสะดวก ล่าสุดได้ที่ตรงวัดเขารัง ใกล้โรงพยาบาลวชิระด้วย สมประโยชน์ว่าคนมาเฝ้าไข้ก็ไปรับได้ และวางแผนว่าจะไปร่วมกับเอสโอเอส (Scholars of Sustenance องค์กรเอกชนทำหน้าที่กอบกู้อาหาร โดยรับอาหารจากจุดหนึ่งที่เหลือ ไปให้อีกจุดหนึ่งที่ต้องการ)  คุยกันว่าในเมื่อเขารวบรวมอาหารอยู่แล้ว ให้นำอาหารที่แจกไม่หมดมาให้เราจัดการต่อ

คิดว่า แค่เราสามารถจัดการแปรรูปขยะอาหาร สัก 20% ของเกาะนี้ ก็ช่วยได้มหาศาล” ภูมิกิตติ์ สรุปปิดท้าย โครงการที่คาดว่าจะเปิดได้ราวสิ้นปีนี้


ยุทธศาสตร์เอกชนนำ-รัฐหนุน

 

ท่ามกลางความสำเร็จและความท้าทายบนเส้นทางสู่ Net Zero  ของภาคธุรกิจท่องเที่ยว ผู้ก่อตั้งวงษ์พาณิชย์ภูเก็ต ตั้งข้อสังเกตว่า จุดแข็งของภูเก็ต คือ ความเข้มแข็งของภาคธุรกิจเอกชน

“ภูเก็ตเป็นเกาะเล็กๆ ผู้ประกอบการส่วนใหญ่รู้จักกัน บางส่วนเติบโตมาด้วยกัน รู้จักกันมาตั้งแต่รุ่นพ่อแม่ ง่ายต่อการร่วมกลุ่ม ภาคเอกชนของภูเก็ตจึงเข้มแข็งและสามารถต่อรองภาครัฐได้” นิธิให้ภาพ


เส้นทางที่ผ่านมาของภูเก็ตจึงอยู่ในรูปแบบ เอกชนผลักดันรัฐสนับสนุน เห็นได้ตั้งแต่โครงการใหญ่ๆ

อย่างกรีนโฮเทลพลัสภูเก็ตแซนบ็อกซ์ จนถึงเรื่องรายละเอียดอย่างการจัดการขยะอินทรี ที่มูลนิธิพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืนนำร่องซื้อเครื่องย่อยสลายขยะอินทรีย์มาทดลองใช้ที่ถนนคนเดิน และเชิญภาครัฐเข้ามาต่อยอดเป็นนโยบายของผู้ว่าราชการจังหวัดคนก่อน ที่สั่งการให้หน่วยงานท้องถิ่นทั้งหมด ซื้อไปใช้ อย่างไรก็ตามหลังการโยกย้าย ในเวลานี้มีเพียงเทศบาลตำบลราไวย์ที่ซื้อไปใช้

 

เพื่อไม่ให้ต้องออกแรงใหม่ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนตัวผู้ว่าราชการจังหวัด และรักษาความต่อเนื่องของนโยบาย  ซึ่งภูมิกิตติ์ มองว่า “ความต่อเนื่องเป็นปัจจัยหลักของความสำเร็จ เป็นเหตุผลที่มูลนิธิฯ ผลักดันให้เกิดแผนยุทธศาสตร์ Phuket Foresight 2030 ซึ่งเป็นความร่วมมือของภาคเอกชน สถาบันวิชาการ ภาคประชาสังคม และหน่วยงาน มาร่วมกันวางยุทธศาสตร์สำหรับภูเก็ตในอีกห้าปีข้างหน้า เพื่อใช้เป็นแผ่นแม่บทอย่างต่อเนื่อง โดยไม่กระทบการการเปลี่ยนตัวผู้บริหารภาครัฐ"

 

ในความยั่งยืนของเครือข่ายภาคเอกชนเอง นิธิมองว่า "ความยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ ต้องอาศัยการออกแบบกระบวนการความร่วมมือ ที่ไม่มีใครเสียโอกาส ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน อย่างการท่องเที่ยว ทุกภาคส่วนในนิเวศธุรกิจต้องพูดคุยกัน นำความจริงมาเสนอ และหาทางออกร่วมกัน โดยไม่มีใครเสียโอกาส ก่อนผลักดันเป็นนโยยายรัฐ”


เพื่อบ้านของเรา

 

Global Risk Index จัดอันดับให้ประเทศไทยมีความเสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสูงเป็นอันดับ 9 ของโลก ในขณะที่ขีดความสามารถในการรับมืออยู่ในอันดับที่ 39 จาก 48 ประเทศ  

 

สำหรับภูเก็ตความเสี่ยงระดับสูงมากอยู่ที่การสูญเสียพื้นที่ชายฝั่ง และน้ำท่วมฉับพลัน ดินโคลนถล่ม “ฝนหนักขึ้น น้ำระบายไม่ทัน ป่าตองท่วมหนักอย่างที่เห็นในข่าว เรารักภูเก็ต อยากให้บ้านเรารอด  เรามองว่าหัวใจของความยั่งยืน คือ ธุรกิจอยู่ได้ สิ่งแวดล้อมดี ชุมชนดี หมือนว่าเราจะโต โดยเพื่อนบ้านตายหมดไม่ได้ ต้องไปด้วยกัน” อังคณา ให้ความหมายความยั่งยืน

 

ส่วน กันทิมาที่สูญเสีย โรงแรมบูลประการัง รีสอร์ท ไปกับคลื่นสึนามิ ให้ความเห็นในทิศทางใกล้เคียงกัน “ถ้าถามว่า ทำไมเราถึงพยายามดูแลสิ่งแวดล้อม  อาจเป็นเพราะเราโดนสึนามิ เรามองย้อนกลับไปเห็นความยิ่งใหญ่ของธรรมชาติ ที่กวาดทุกอย่างไปในเวลาไม่ถึง 15 นาที ธรรมชาติทำร้ายเรา แต่ก็ดูแลเราด้วย ธุรกิจของเราอาศัยธรรมชาติ เราจะตักตวงอย่างเดียวไม่ได้ ต้องดูแลด้วย เพราะที่นี่คือบ้านของเรา”


ส่วนภูมิกิตติ์ ขยายความยั่งยืนออกไป “เรื่องความยั่งยืนไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อม ตอนนี้เราขยายไปเรื่อง การศึกษา ภูเก็ตมีความเลื่อมล้ำเรื่องการศึกษาสูงมาก ผมเชื่อว่าเลื่อมล้ำทางการศึกษาเมื่อไร คือเลื่อมล้ำตลอดชีวิต และผมไม่เชื่อว่า สังคมใดก็ตามที่เหลื่อมล้ำ จะยั่งยืน”

 

ส่วนเส้นทางสู่ความยั่งยืนนั้น ประธานมูลนธิการท่องเที่ยวยั่งยืน เปรียบว่า “เรายายามหาวิธีต่างๆ ในการทำงาน พูดกันเล่นๆ ว่าเป็นมดหัวด้วน ทำไปเรื่อย เพราะเรายังไม่มีโมเดลว่าอะไรที่สำเร็จ ต้องหาไปเรื่อยๆ อันไหนไม่ประสบผลก็ได้รู้ ว่าไปต่อไม่ได้เพราะอะไร แล้วแก้ปัญหากันไป ทั้งหมดก็เพื่อส่งต่อภูเก็ตที่ดีกว่า ให้คนรุ่นหลัง เราไม่อยากนอนหลุมแล้วลูกหลานมาด่าว่า ทำไม่ถึงไม่ทำอะไรเลย เราเคารพสิ่งที่พ่อแม่เรา ปู่เราทำ คือ ภูเก็ตที่ดีมาให้เรา”

 

คำว่า “เพื่อบ้านของเรา” “เพื่ออนาคตของลูกหลาน” น่าจะเป็นวลีที่ได้รับการหยิบยกขึ้นมาอธิบายมากที่สุด สำหรับเหตุผลของการเข้ามามีบทบาทในการรักษาสิ่งแวดล้อม แม้จะเป็นเหตุผลที่ได้ยินมานาน จนฟังดูไม่น่าตื่นเต้น หรือบางคนมองว่าหาความจริงได้ยาก แต่จะมีอะไรจริงไปกว่า หลักการง่ายๆ ที่ว่า เราต้องรับผิดชอบการกระทำของตัวเอง  และเป็นความจริงที่ว่า ว่าการตัดสินใจของคนในรุ่นนี้ ส่งผลกระทบไปถึงคนรุ่นต่อไปอย่างอยากจะหลีกเลี่ยง

 

 

________________________________________________________________________

ข้อมูลจากการสัมภาษณ์

 

กันทิมา แสงหลี รองกรรมการผู้จัดการ โรงแรมอัปสรา บีชฟร้อนท์ รีสอร์ท แอนด์ วิลล่า 2 พฤศจิกายน 2569

ธานัญฐ์ลักขณ์ เมืองมาหล้า ผู้อำนวยการฝ่ายห้องพัก โรงแรมอัปสรา บีชฟร้อนท์ รีสอร์ท แอนด์ วิลล่า 2

พฤศจิกายน 2569

นิธิ รักแต่ตระกูล ผู้ก่อตั้ง โรงคัดแยกขยะเพื่อการรีไซเคิล วงพานิชย์ ภูเก็ต (wpk) 26 ตุลาคม 2569

เพ็ญศรี ริยาพันธ์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ โรงแรมอัปสรา บีชฟร้อนท์ รีสอร์ท แอนด์ วิลล่า 2 พฤศจิกายน 2569

ภูมิกิตติ์ รักแต่งาม ประธานมูลนิธิพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืน และรองประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยว แห่งประเทศไทย 24 ตุลาคม 2569

สมยศ ปาทาน ประธานคณะกรรมการวิสาหกิจชุมชน ท่องเที่ยวย่านเมืองเก่าภูเก็ต และรองประธาน คณะกรรมการวิสาหกิจชุมชน ถนนคนเดินภูเก็ตหลาดใหญ่ 25 ตุลาคม 2569

เสริมศรี ทองสกุล ผู้ใหญ่บ้าน บ้านบางนุ ตำบลกะไหล อำเภอตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา 25 ตุลาคม 2569

อังคณา ธเนศวิเศษกุล กรรมการผู้จัดการ Peach Group Resort 26 ตุลาคม 2569

 

 แหล่งข้อมูลอ้างอิง

สถานการณ์การท่องเที่ยวในประเทศ รายจังหวัด ปี 2569 กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา https://www.mots.go.th/news/category/820

ทำความเข้าใจ การปล่อยคาร์บอนในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว สู่แนวทางสร้างการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Tourism) ที่ยั่งยืน

 

การพัฒนาจุดหมายปลายทางการท่องเที่ยวแบบคาร์บอนต่ําอย่างยั่งยืน

โดย กัญญาพัชร์ พัฒนาโภคินสกุล และ คณะ  มหาวิทยาลัยราชภัฎภูเก็ต  ใน วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร ปีที่ 12 ฉบับที่ 6 (พฤศจิกายน-ธันวาคม 2567)

รายงานฉบับกลางโครงการวิจัย เรื่อง “การเสริมสร้างภูมคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในสามขาการท่องเที่ยวทางทะเลและชายฝั่ง” นำเสนอองค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน(GIZ)  จัดทำโดยสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) 30 มิถุนายน 2568

แอปฯ กู้วิกฤต Food Waste เปลี่ยนอาหารเหลือให้กลายเป็นอาหารราคาถูก กำลังผลิดอกออกผลในเอเชีย

อรรถสิทธิ์ เหมือนมาตย์

By Atthasit Mueanmart -August 13, 2022 https://www.salika.co/2022/08/13/foodwaste-app-asia/

 

What hoteliers can and can't say about sustainability after 27 September, Valpas 5/28/2026https://valpashotels.com/blog/what-hoteliers-can-and-can-t-say-about-sustainability-after-27-september

จังหวัดภูเก็ต หนุนกิจกรรมลดก๊าซเรือนกระจก ตั้งเป้าหมายภายในปี 2573 ลดก๊าซเรือนกระจกลงให้ได้อย่างน้อย 4.4 แสนตันคาร์บอนไดออกไซเทียบเท่า หรือคิดเป็นร้อยละ 9.6

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดตัว "Green Hotel Plus Phuket Sandbox" ยกระดับมาตรฐานโรงแรมสู่ความยั่งยืนสากลhttps://dwr.go.th/news_inside.php?news_id=126342

Sustainability ไม่ใช่แค่ ‘รักษ์โลก’ อีกต่อไป เมื่อ PHIST 2026 ชี้โจทย์ใหม่ของธุรกิจท่องเที่ยวไทย Marketing Opps!

 

ภาวะโลกรวน (Climate Change) ส่งผลต่อมหาสมุทรและชายฝั่งอย่างไร?

ชวนดูผลกระทบและแผนรับมือระดับชาติและท้องถิ่น NOVEMBER 12, 2024

 

NDC 3.0 จุดเปลี่ยนสำคัญของไทย สู่เป้าหมาย Net Zero เร็วขึ้น 15 ปี

ใครได้? ใครเสีย? ใครต้องปรับตัว? องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) 26 พ.ย. 68

 

ผ่าแผนหยุด ภาวะโลกรวน ให้ทันเวลา ก่อนเศรษฐกิจไทยจะพังด้วย เศรษฐกิจหมุนเวียน

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 
 
 

Comments


  • White Facebook Icon

Thanks for submitting!

© 2023 by TheHours. Proudly created with Wix.com

บริษัท บี612 วิสาหกิจเพื่อสังคม

99/16 หมู่ที่ 2 ซอยวัดลาดปลาดุก ถนนกาญจนาภิเษกตำบลบางรักพัฒนา อำเภอ บางบัวทอง 

จังหวัดนนทบุรี 11110

​

โทร 089-449-5695

bottom of page